عدد، ساعت و تاریخ

عددهای فرانسه تا شصت منظم‌اند و از هفتاد به بعد حسابی می‌شوند: soixante-dix یعنی «شصت و ده». ساعت با il est گفته می‌شود و تاریخ با le پیش از عدد. برای مدارکِ رسمی، تبدیلِ تاریخِ شمسی به میلادی هم لازم می‌شود.

عددها

تا ۶۹ همه‌چیز منظم است. از ۷۰ به بعد فرانسه شروع به جمع و ضرب می‌کند.

دو نکتهٔ املایی: quatre-vingts با s است ولی وقتی عددی بعدش بیاید s می‌افتد (quatre-vingt-trois). و cent هم همین‌طور: deux cents ولی deux cent cinq.

ساعت

همیشه با il est شروع می‌شود و heures جمع است — مگر برای ساعتِ یک.

تاریخ

ترتیب: روز، ماه، سال — همان ترتیبِ فارسی. و برخلافِ انگلیسی، عددِ ترتیبی به کار نمی‌رود؛ فقط روزِ اول استثناست.

• le 3 mars 2026۳ مارس ۲۰۲۶
• le 1er janvier۱ ژانویه
• Nous sommes le 12 avril.امروز ۱۲ آوریل است.

تاریخِ شمسی و میلادی

برای فرم‌های اداری، ویزا و ترجمهٔ مدارک، تاریخِ تولدتان باید میلادی نوشته شود. سالِ شمسی از حدودِ ۲۱ مارس شروع می‌شود، پس تبدیلِ سرانگشتی دو حالت دارد.

برای فارسی‌زبان‌ها

عددهای فارسی کاملاً منظم‌اند: هفتاد، هشتاد، نود — هرکدام واژهٔ خودشان را دارند. فرانسه از ۷۰ به بعد این نظم را رها می‌کند و شروع به حساب کردن می‌کند. این تنها بخشِ واقعاً سختِ عددهای فرانسه است و راهی جز تمرین ندارد.

یک قیاسِ کمک‌کننده: فارسی هم در عددهای مرکب «و» می‌گذارد («بیست و یک») و فرانسه هم در چند عدد همین کار را می‌کند (vingt et un، soixante et onze). ولی فرانسه این «et» را فقط برای یک و یازده به کار می‌برد، نه برای بقیه: vingt-deux، نه «vingt et deux».

ساعت هم شباهتِ خوبی دارد: «سه و نیم» ← trois heures et demie، «سه و ربع» ← trois heures et quart. تنها ساختِ تازه «یک ربع به چهار» است که فرانسه با moins می‌سازد — quatre heures moins le quart، یعنی «چهار منهای یک ربع».

و یک تفاوتِ فرهنگی که به کارتان می‌آید: در فرانسه و کبک، ساعتِ رسمیِ ۲۴ ساعته در زندگیِ روزمره هم رایج است — قرارِ پزشک، بلیتِ قطار، ساعتِ کلاس. عادت کنید که «dix-huit heures» یعنی ساعت شش عصر.

بخشِ تاریخِ شمسی را جدی بگیرید. هر فارسی‌زبانی که برای تحصیل یا مهاجرت اقدام می‌کند، بارها باید تاریخِ تولد و تاریخِ مدارکش را میلادی بنویسد، و اشتباهِ یک‌ساله در فرم‌های اداری دردسرِ واقعی می‌سازد.

اشتباه‌های رایج

• septante

  soixante-dix

  در فرانسه و کبک septante به کار نمی‌رود (در بلژیک و سوئیس بله).

• quatre-vingts-trois

  quatre-vingt-trois

  وقتی عددی بعد از vingt بیاید، s می‌افتد.

• Il est un heure.

  Il est une heure.

  heure مؤنث است، پس une نه un.

• le trois de mars

  le 3 mars

  بینِ روز و ماه هیچ حرفِ اضافه‌ای نمی‌آید.

• le premier mars… le un mars

  le 1er mars

  فقط روزِ اول عددِ ترتیبی می‌گیرد؛ بقیه عددِ اصلی‌اند.

• Je suis né en Mars.

  Je suis né en mars.

  نامِ ماه‌ها در فرانسه با حرفِ کوچک نوشته می‌شوند.

نکته‌های بیشتر

واژه‌های این درس

• heure
• demi
• quart
• midi
• minuit
• jour
• mois
• année